Orta Gerilim Kesicileri için Kapasitif Gerilim Gösterge Sistemleri
OG pano, RMU ve şalt sistemlerinde gerilim varlığı tespiti ve güvenli anahtarlama için kapasitif gösterge sistemleri, IEC 61243-5 ve IEC 62271-213:2021 uyumlu, TEDAŞ onaylı.
Zorluk
Orta gerilim ekipmanlarında her anahtarlama veya topraklama işlemi öncesinde, operatörlerin her fazda gerilim varlığını veya yokluğunu kontrol etmesi zorunludur. Bu, isteğe bağlı bir uygulama değil; hem uluslararası standartlar hem de Türkiye şebeke işletmeci şartnameleri tarafından zorunlu kılınan bir güvenlik gereksinimidir. Ancak doğru kapasitif gerilim gösterge sisteminin seçimi göründüğünden daha karmaşıktır. Gösterge, kapasitif bölücü (C1) ve bağlantı kablosu; şalt sisteminin nominal gerilimine göre bir sistem olarak eşleştirilmelidir. TEDAŞ ve TEİAŞ proje şartnameleri, arayüz tipi ve kontak çıkışı gereksinimleri konusunda belirli kriterler tanımlamaktadır. Üstelik geçerli standart IEC 61243-5'ten IEC 62271-213:2021'e evrilmiş olup eski ihale dokümanlarının yorumlanmasında karışıklığa yol açmaktadır.
Yaklaşımımız
Kurulum koşullarınıza uygun C1/C2 kapasitans eşleştirmesini belirlemek için şalt sistemi teknik şartnamenizi ve nominal gerilim değerini inceliyoruz.
Ekran tipi, kontak çıkışı, IP sınıfı ve boyutsal gereksinimler dahil olmak üzere ilgili TEDAŞ ve TEİAŞ proje şartnamelerine uygunluğu doğruluyoruz.
İhale dokümanınızda geçerli standardın IEC 61243-5 mi yoksa IEC 62271-213:2021 mi olduğunu netleştirip ürün uyumluluğunu buna göre teyit ediyoruz.
Kapasitif gerilim göstergesi, koaksiyel bağlantı kablosu ve kapasitif bölücüden oluşan eksiksiz VDIS setlerini eşleştirilmiş sistem olarak tedarik ediyoruz.
Proje gereksinimlerinize göre LCD veya LED ekranlı, röle çıkışlı veya çıkışsız seçenekler arasından ihtiyacınıza uygun olarak optimum ürün alternatiflerini sunuyoruz.
Nasıl Çalışır?
VDIS yalnızca göstergeden ibaret bir ürün değil, üç bileşenli bir sistemdir. Her üç bileşen birbirine uyumlu olarak birlikte tedarik edilmelidir. Kapasitif bölücü (C1), şalt panosu içindeki baraya kalıcı olarak monte edilir ve teknik şartnameye göre fabrikada takılır; kabloya değil, baraya monte edilir. Bağlantı kablosu, bölücüden düşük enerjili kapasitif sinyali göstergeye iletir. Kablo uzunluğu C2 hesaplamasını etkiler ancak belirleyici bir mesafe sınırı yoktur. Gösterge birimi (C2), pano kapısına veya ön yüzüne monte edilen LCD ya da LED ekranlı bir cihazdır. Bölücü, hat gerilimiyle orantılı bir sinyali göstergeye iletir. Manuel test gerektirmez, primer iletkene temas gerekmez ve temel gösterim için harici güç kaynağına ihtiyaç duyulmaz.
Uygulama Alanları
- OG şalt panoları
- Ring main üniteleri (RMU)
- Trafo merkezleri (TM)
- Açık hava şalt sahaları
- Operatör erişimi öncesinde gerilim yokluğunun doğrulanmasını gerektiren her uygulama
- En yaygın kullanım: busbar gerilim altındayken topraklama bıçağının kapanmasını engelleyen kilitleme uygulaması
IEC 61243-5, IEC 62271-213 ve TEDAŞ Uyumluluğu
VDIS'i düzenleyen üç standart bulunmaktadır. IEC 61243-5:1997, eski TEDAŞ şartnamelerinde hâlâ atıfta bulunulan orijinal gerilim algılama standardıdır. IEC 62271-206:2011, şalt sistemlerine VPIS entegrasyonunu kapsar. IEC 62271-213:2021, standartlaştırılmış LRM arayüzüyle VDIS'i düzenleyen güncel standarttır ve tüm Orion EE göstergeleri bu standarda uygundur. TEDAŞ-MLZ/95-007 Madde 2.3, hem LED hem de LCD göstergeleri kabul etmektedir. TEDAŞ-MLZ/2006-002 Madde 8.10 ise yalnızca LCD ekranı, 1/8 DIN boyutlarını (45x92 mm), NO+NC kuru kontakları, IP51 ön panel korumasını ve aşırı gerilim korumasını zorunlu kılmaktadır. IEC eşik değerleri: anma geriliminin yüzde 10'unun altında gösterge söndür (güvenli); yüzde 45'in üzerinde yanmalıdır (gerilim var); yüzde 10 ile 45 arasındaki aralık standart tarafından kasıtlı olarak tanımsız bırakılmıştır. Eşik değerleri üç fazlı anma gerilimine karşı tek fazlı olarak ölçülür. Arızalı bir faz, sağlam fazlardan endüklenen gerilim taşıyabilir. Bu gerilim operatörü yaralamaya yetecek düzeyde olabilir ancak nominal değerin altında kalır. Yüzde 10 alt sınırının amacı bu riskin önüne geçmektir.
Seçim Kılavuzu ve Sık Yapılan Hatalar
Sipariş aşamasında üç parametre birlikte belirtilmelidir: kapasitif bölücünün C1 kapasitansı, kablo tipi ve uzunluğu ile nominal gerilim Un. Türkiye'deki standart konfigürasyon C1=15 pF, Un=36 kV, C2=22 nF'dir. Özel C2 değerleri E10 adımlarıyla 1 nF ile 100 nF arasında temin edilebilir. Kapasitif bölücünün mekanik dayanım seçimi kurulum tipine bağlıdır. Bölücüye bağlı topraklama bıçağı bulunmayan sabit montaj uygulamalarında 4 ila 5 kN seçilmelidir. Topraklama bıçağı mekanik olarak bölücüye bağlı olup anahtarlama sırasında çekme kuvveti uyguluyorsa 10 kN seçilmelidir. Bu senaryoda 4 ila 5 kN tercih edilmesi mekanik arızaya yol açar. Sık yapılan iki teknik şartname hatası: birincisi C2 hesaplamalarında işletme gerilimi yerine anma geriliminin kullanılmasıdır; her zaman gerçek servis gerilimi kullanılmalıdır. İkincisi ise değiştirme işlemlerinde gösterge arayüzünün yanlış eşleştirilmesidir. Yalnızca C2 değerine göre değil, arayüz tipinin de eşleştiğinin doğrulanması zorunludur. IEC 62271-213 arayüzü LRM olarak standardize etmiştir ancak eski tesisler birbirleriyle değiştirilemez önceki nesil arayüz tiplerine sahip olabilir.
İlgili Ürün Kategorileri
Teknik Danışmanlık mı Gerekiyor?
Proje gereksinimlerinizi paylaşın, doğru çözümü önerelim.
Danışmanlık Talep Et